
			
======================================================================
LibreOffice 3.3 LeesMij
======================================================================

Voor de laatste bijwerkingen van dit readme-bestand, kijk op 
http://www.libreoffice.org/welcome/readme.html

Dit bestand bevat belangrijke informatie over de LibreOffice software. 
U wordt aangeraden deze informatie zorgvuldig door te lezen alvorens met 
de installatie te beginnen.

De LibreOffice-gemeenschap is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van 
dit product en nodigt u uit te overwegen om deel te nemen als lid van deze 
gemeenschap. Als u een nieuwe gebruiker bent, dan kunt u de site van 
LibreOffice bezoeken, waar u heel wat informatie over het 
LibreOffice-project vindt en de gemeenschappen, die er omheen bestaan. 
Ga naar http://www.libreoffice.org/.
			
Is LibreOffice echt door iedereen vrij te gebruiken?
----------------------------------------------------------------------

LibreOffice is door iedereen vrij te gebruiken. U mag deze kopie van 
LibreOffice aannemen en installeren op zoveel computers als u wilt. U 
mag het gebruiken voor elk doel (met inbegrip van commercieel gebruik 
alsook door overheid, publiek bestuur en onderwijs). Voor verdere details 
zie de tekst van de licentie die meegeleverd is met de download van deze 
LibreOffice.
			
Waarom is LibreOffice vrij voor elke gebruiker?
----------------------------------------------------------------------

U kunt deze kopie van LibreOffice geheel gratis gebruiken omdat 
individuen en bedrijven, als sponsors, LibreOffice hebben ontworpen, 
getest, vertaald, gedocumenteerd, ondersteunen, in de markt zetten en op 
vele andere manieren maken tot wat het vandaag is - de in de wereld meest 
vooraanstaande opensource productiviteitssoftware voor thuis- en 
kantoorgebruik.

Als u hun inspanningen waardeert en zou zeker willen stellen dat 
LibreOffice beschikbaar blijft tot ver in de toekomst, neem dan eens in 
overweging aan het project bij te dragen - zie 
http://www.documentfoundation.org/contribution/ voor details. Iedereen kan 
op de een of andere manier bijdragen.
			
----------------------------------------------------------------------
Opmerkingen bij installatie
----------------------------------------------------------------------
			
Systeemvereisten
----------------------------------------------------------------------

Als algemene regel is het aanbevolen om LibreOffice te installeren via 
de installatiemethoden die door uw Linux distributie (zoals het "Ubuntu 
Software Center", in het geval van Ubuntu Linux). Dit vanwege het feit dat 
het gewoonlijk de eenvoudigste manier is om een installatie te verkrijgen 
die optimaal in uw systeem is  geïntegreerd. Bovendien kan LibreOffice 
al standaard geïnstalleerd wanneer u uw originele Linux 
bestuurringssysteem installeert.

Dit losstaande installatieprogramma voor LibreOffice wordt geleverd 
voor gebruikers die voorlopers met speciale behoeften zijn en voor 
ongewone gevallen.

* Linux Kernel versie 2.6.18 of hoger;
* glibc2 versie 2.5 of hoger;
* gtk versie 2.10.4 of hoger;
* Pentium compatibele PC (Pentium III of Athlon aanbevolen);
* 256 MB RAM (512 MB RAM aanbevolen);
* Tot 1.55 GB beschikbare harde schijfruimte;
* X-Server met 1024x768 resolutie (hogere resolutie aanbevolen), met 
minstens 256 kleuren;
* Gnome 2.16 of hoger, met de gail 1.8.6 en de at-spi 1.7 pakketten 
(vereist voor ondersteuning van hulpmiddelen voor assistentietechnologie 
[AT]) of een andere compatibele GUI (zoals o.a. KDE).

Er is een grote variëteit aan Linux distributies en er kunnen 
verschillende installatieopties zijn (KDE vs Gnome, etc.), beschikbaar van 
dezelfde Linux leverancier. Sommige distributies leveren hun eigen 
“native” versie van LibreOffice, die andere functies kunnen hebben 
dan deze door de gemeenschap geleverde versie van LibreOffice. In veel 
gevallen kunt u de door de gemeenschap geleverde LibreOffice naast een 
“native” versie installeren. U zou echter de voorkeur kunnen hebben om 
de “native” versie eerst te verwijderen, alvorens deze, door de 
gemeenschap geleverde versie, te installeren. Voor details over hoe dat te 
doen, raadpleegt u de gebruikersdocumentatie van uw specifieke Linux 
leverancier.

Het is een aanbevolen goede gewoonte om een reservekopie van uw systeem te 
maken voordat u software verwijdert of installeert.

Verzeker u ervan dat er genoeg vrij geheugen is in de tijdelijke map op uw 
systeem en dat u er rechten hebt om hierin te lezen, schrijven en uit te 
voeren. Sluit alle andere programma's alvorens de installatie te starten.
			
Installatie van LibreOffice op Debian/Ubuntu gebaseerde Linux systemen
----------------------------------------------------------------------

Als u een voorgaande versie van LibreOffice al hebt geïnstalleerd, dan 
zult u die moeten verwijderen alvorens verder te gaan. Voor instructies 
over hoe dat te doen, lees dan de sectie hieronder getiteld Verwijderen 
van een voorgaande versie van LibreOffice. Voor instructies over hoe 
een taalpakket (language pack) te installeren (na het installeren van de 
VS-Engelse versie van LibreOffice), lees dan de sectie hieronder 
getiteld Installeren van een taalpakket (Language Pack).

Wanneer u het gedownloade archief hebt uitgepakt, dan zult u zien dat de 
inhoud is uitgepakt in een submap. Open een bestandsbeheerdervenster en 
wijzig de map naar diegene die begint met "LibO_", gevolgd door het 
versienummer en enige platforminformatie.

Deze map bevat een submap genaamd "DEBS". Wijzig de map naar de map "DEBS".

Klik rechts in de map en kies "Openen in een terminal". Er opent zich dan 
een terminalvenster. Op de commandoregel van het terminalvenster voert u 
het volgende commando in (u zult worden gevraagd om het wachtwoord van 
root in te voeren voordat het commando zal worden uitgevoerd):

sudo dpkg -i *.deb

Het bovenstaande commando dpkg doet het eerste deel van de installatie. Om 
het te voltooien, moet u ook de pakketten voor bureaubladintegratie 
installeren. Hiervoor wijzigt u de map naar "desktop-integration" die in 
de map "DEBS" zit, met het volgende commando:

cd desktop-integration

Voer nu het dpkg commando opnieuw uit:

sudo dpkg -i *.deb

Het installatieproces is nu gereed en u zou pictogrammen moeten hebben 
voor alle LibreOffice-toepassingen in het menu Toepassingen/Kantoor van 
uw bureaublad.
			
Installatie van LibreOffice op Fedora, Suse, Mandriva en andere Linux 
systemen gebruiken RPM-pakketten
----------------------------------------------------------------------

Als u al een voorgaande versie van LibreOffice hebt geïnstalleerd, dan 
is het nodig die eerst te verwijderen alvorens verder te gaan. Voor 
instructies over hoe dat te doen, leest u de sectie hieronder getiteld 
Verwijderen van een eerdere versie van LibreOffice. Voor instructies 
over hoe een taalpakket te installeren (na het installeren van de VS 
Engelse versie van LibreOffice), leest u de onderstaande sectie 
getiteld Installeren van een taalpakket.

Wanneer u de inhoud van het gedownloade archief is uitgepakt, zult u zien 
dat de compressie van de inhoud is opgeheven en in een submap staat. Open 
een bestandsbeheerder en wijzig de map naar diegene die begint met 
"LibO_", gevolgd door het versienummer en enige informatie over het 
platform.

Deze map bevat een submap genaamd "RPMS". Wijzig de map naar de map "RPMS".

Klik rechts in de map en kies "In terminal openen". Er zal een 
terminalvenster worden geopend. Op de commandoregel van het 
terminalvenster, voert u het volgende commando in (u zult worden gevraagd 
om het wachtwoord van root in te voeren voordat het commando wordt 
uitgevoerd):

Voor op Fedora gebaseerde systemen: su -c 'yum install *.rpm'

Voor op Mandriva gebaseerde systemen: sudo urpmi *.rpm

Voor andere op RPM gebaseerde systemen (Suse, etc.): rpm -Uvh *.rpm

Het bovenstaande commando doet het eerste deel van het installatieproces. 
Om het proces te voltooien, is het nodig om de 
bureaubladintegratiepakketten te installeren. Om dit te doen, wijzigt u de 
map naar de map "desktop-integration" die zich in de map "RPMS" bevindt, 
door het volgende commando:

cd desktop-integration

Voer dan het installatiecommando opnieuw uit:

Voor op Fedora gebaseerde systemen: su -c 'yum install *redhat*.rpm'

Voor op Mandriva gebaseerde systemen: sudo urpmi *mandriva*.rpm

Voor andere op RPM gebaseerde systemen (Suse, etc): rpm -Uvh *suse*.rpm

Het installatieproces is nu voltooid en u zou pictogrammen voor alle 
toepassingen van LibreOffice in het menu van uw Toepassingen/Kantoor 
moeten hebben.
			
Opmerkingen over Bureaubladintegratie voor Linux distributies die gedekt 
worden door de bovenstaande installatieinstructies
----------------------------------------------------------------------

Het zou gemakkelijk moeten zijn om LibreOffice te installeren op andere 
Linux distributies die niet specifiek in deze installatieinstructies zijn 
opgenomen. Het hoofdaspect waarbij u verschillen tegen kunt komen is 
bureaubladintegratie.

De bureaubladintegratiemap bevat ook een pakket genaamd 
libreoffice3.3-freedesktop-menus-3.3.1.noarch.rpm (of vergelijkbaar). Dit 
is een pakket voor alle Linux distributies die de Freedesktop.org 
specificaties/aanbevelingen ondersteunen 
(http://en.wikipedia.org/wiki/Freedesktop.org) en wordt geleverd voor 
installatie op andere Linux distributies die niet zijn opgenomen in de 
hiervoor genoemde instructies.
			
Een taalpakket (Language Pack) installeren
----------------------------------------------------------------------

Download het taalpakket voor de door u gewenste taal en platform. Ze zijn 
beschikbaar op dezelfde locatie als het hoofdinstallatiearchief. Met de 
bestandsbeheerder Nautilus pakt u het gedownloade archief uit in een map 
(bijvoorbeeld uw bureaublad). Kijk of geen toepassingen van LibreOffice 
meer actief zijn (inclusief de Snelstarter, als deze is gestart).

Wijzig de map naar de map waarin u het gedownloade taalpakket hebt 
uitgepakt.

Wijzig nu de map naar de map die is aangemaakt bij het uitpakken. 
Bijvoorbeeld voor het Franse taalpakket voor een 32-bit Debian/Ubuntu 
gebaseerd systeem, is de naam van de map LibO_, plus enige 
versie-informatie, plus Linux_x86_langpack-deb_fr.

Wijzig nu de map naar de map die de te installeren pakketten bevat. Op 
Debian/Ubuntu gebaseerde systemen is de map DEBS. Op Fedora, Suse of 
Mandriva systemen is de map RPMS.

Vanuit de bestandsbeheerder Nautilus klikt u rechts in de map en kiest u 
het commando "In terminal openen". In het terminalvenster dat zojuist is 
geopend, voert u het commando uit om het taalpakket te installeren (met 
alle onderstaande commando's, u kunt worden gevraagd om het wachtwoord van 
root in te voeren):

Voor Debian/Ubuntu gebaseerde systemen: sudo dpkg -i *.deb

Voor Fedora gebaseerde systemen: su -c 'yum install *.rpm'

Voor Mandriva gebaseerde systemen: sudo urpmi *.rpm

Voor andere systemen, die RPM gebruiken (Suse, etc.): rpm -Uvh *.rpm

Start daarna een van de toepassingen van LibreOffice - , bijvoorbeeld 
Writer. Ga naar het menu Extra en kies Opties. In de dialoog Opties, klik 
op "Taalinstellingen" en klik daarna op "Talen". Bekijk de afrollijst 
"Gebruikersinterface" en selecteer de taal die u zojuist hebt 
geïnstalleerd. Als u dat wilt, doe dan hetzelfde voor de "Instelling van 
locale", de "Standaard valuta" en de "Standaardtalen voor documenten".

Na het aanpassen van deze instellingen, klik op OK. Het dialoogvenster zal 
sluiten en u ziet een informatiebericht die u vertelt dat uw wijzigingen 
alleen geactiveerd zullen worden nadat u LibreOffice beëindigt en 
opnieuw opgestart hebt (denk er aan om ook de Snelstarter te beëindigen 
als deze is gestart).

De volgende keer dat u LibreOffice start, zal deze starten in de 
zojuist door u geïnstalleerde taal.
			
----------------------------------------------------------------------
Problemen gedurende starten van programma
----------------------------------------------------------------------

Moeilijkheden bij het opstarten van LibreOffice (bijv. toepassingen die 
blijven hangen) en ook problemen met de weergave op het scherm worden vaak 
veroorzaakt door het stuurprogramma van de grafische kaart. Als deze 
problemen voorkomen, werk dan het stuurprogramma van uw grafische kaart 
bij of probeer het grafische stuurprogramma dat bij uw besturingssysteem 
werd geleverd te gebruiken. Moeilijkheden met de weergave van 3D-objecten 
kunnen vaak worden opgelost door de optie "Gebruik OpenGL" onder 'Extra - 
Opties - LibreOffice - Weergave - 3D-weergave' uit te schakelen.
			
----------------------------------------------------------------------
Sneltoetsen
----------------------------------------------------------------------

Alleen sneltoetsen (toetscombinaties) die niet worden gebruikt door het 
besturingssysteem kunnen worden gebruikt in LibreOffice.  Als een 
toetscombinatie in LibreOffice niet werkt zoals beschreven in de 
LibreOffice Help, controleer dan of die sneltoets al wordt gebruikt 
door het besturingssysteem. . U kunt de door uw systeem toegewezen toetsen 
wijzigen om dergelijke conflicten op te lossen. Als alternatief kunt u 
nagenoeg elke toewijzing van toetsen in LibreOffice wijzigen. Voor meer 
informatie over dit onderwerp kijkt u in de LibreOffice Help of de 
Help-documentatie van uw besturingssysteem.
			
----------------------------------------------------------------------
Bestandvergrendeling
----------------------------------------------------------------------

Vergrendelen van bestanden is standaard ingeschakeld in LibreOffice. Op 
een netwerk dat het protocol Network File System (NFS) gebruikt, moet de 
daemon voor vergrendeling van NFScliënten actief zijn. Bewerk het 
soffice-script en wijzig de regel "export SAL_ENABLE_FILE_LOCKING" naar "# 
export SAL_ENABLE_FILE_LOCKING" om het vergendelen van bestanden uit te 
schakelen. Als u het vergrendelen van bestanden uitschakelt worden de 
schrijfrechten voor een document niet beperkt tot de gebruiker die als 
eerste het document opent.

Waarschuwing: De ingeschakelde functie bestandvergrendeling kan problemen 
veroorzaken op Solaris 2.5.1 en 2.7 die samen worden gebruikt met Linux 
NFS 2.0. Als uw systeemomgeving deze parameters heeft raden wij u ten 
strengste aan om gebruik van de functie bestandvergrendeling te vermijden. 
Anders zal LibreOffice vastlopen als u probeert om een bestand te 
openen vanuit een NFS gemounte map vanaf een Linuxcomputer.
			
----------------------------------------------------------------------
Grafische prestaties
----------------------------------------------------------------------

Standaard geeft LibreOffice de voorkeur aan mooi uitziende illustraties 
boven snelheid. Als u een vertraging opmerkt omwille van afbeeldingen, kan 
het uitschakelen van 'Extra - Opties - LibreOffice - Beeld - 
Anti-Aliasing gebruiken', helpen.
			
----------------------------------------------------------------------
Belangrijke opmerkingen over toegankelijkheid
----------------------------------------------------------------------

Voor meer informatie over de toegankelijkheidsmogelijkheden in 
LibreOffice, zie http://www.libreoffice.org/accessibility/
			
----------------------------------------------------------------------
Gebruikersondersteuning
----------------------------------------------------------------------

De hoofdpagina voor ondersteuning http://www.libreoffice.org/support/ 
biedt verschillende mogelijkheden voor hulp van LibreOffice. Uw vraag 
kan al beantwoord zijn - controleer het forum van de gemeenschap op 
http://www.documentfoundation.org/nabble/ of zoek in de archieven van de 
e-maillijst 'users@libreoffice.org' op 
http://www.libreoffice.org/lists/users/. Als alternatief kunt u uw vragen 
zenden aan users@libreoffice.org. Als u zich op de e-maillijst abonneren 
(om antwoorden via e-mail te ontvangen) abonneer u dan door een lege 
e-mail te zenden aan: users+subscribe@libreoffice.org.

Bekijk ook de FAQ-sectie op http://www.libreoffice.org/faq/.
			
----------------------------------------------------------------------
Bugs & problemen rapporteren 
----------------------------------------------------------------------

Ons systeem voor rapportage, opvolgen en oplossen van bugs is nu BugZilla, 
gehost op https://bugs.freedesktop.org/. Wij moedigen alle gebruikers aan 
om zich bevoegd te voelen en verwelkomen hen om bugs te rapporteren die 
kunnen optreden op uw specifieke platform. Rapportering van bugs is een 
van de meest belangrijke bijdragen die de gebruikersgemeenschap kan 
leveren bij de voortdurende ontwikkeling en verbetering van LibreOffice.
			
----------------------------------------------------------------------
Bijdragen aan
----------------------------------------------------------------------

De LibreOffice Community zou zeer veel profiteren van uw actieve 
deelname in de ontwikkeling van dit belangrijke open bron-project.

Als gebruiker bent u al een waardevol onderdeel van het ontwikkelproces 
van het pakket en wij willen u aanmoedigen om een nog actievere rol te 
spelen met oog op een lange termijn bijdrage aan de gemeenschap. Doe mee 
en bekijk de pagina over bijdragen op 
http://www.libreoffice.org/contribution/
			
Hoe te beginnen
----------------------------------------------------------------------

De beste manier om bij te dragen is uzelf in te schrijven op een of meer 
e-maillijsten, volg deze een tijdje en begin het e-mailarchief te  
gebruiken om vertrouwd te raken met de vele onderwerpen die sinds de 
broncode van LibreOffice is uitgekomen in oktober 2000 zijn behandeld. 
Wanneer u zich vertrouwd voelt, zendt dan een e-mail waarin u zich 
voorstelt en spring er eenvoudig in om mee te helpen. Als u vertrouwd bent 
met Opensource Projecten, kijk dan eens op onze Takenlijst (To-dos) en 
kijk eens of er iets is dat u zou willen doen om in mee te helpen op 
http://www.libreoffice.org/develop/.
			
Abonneren 
----------------------------------------------------------------------

Hier zijn een paar e-maillijsten waarop u zich kan abonneren 
http://www.libreoffice.org/contribution/

* Nieuws: announce@documentfoundation.org *aanbevolen aan alle gebruikers* 
(weinig verkeer)
* Hoofdgebruikerslijst: users@libreoffice.org *gemakkelijke manier om 
discussies te volgen* (veel verkeer)
* Marketingproject: marketing@libreoffice.org *na ontwikkeling* (is veel 
aan het worden)
* Algemene lijst voor ontwikkelaars: libreoffice@lists.freedesktop.org 
(veel verkeer)
			
Meedoen met één of meer projecten
----------------------------------------------------------------------

U kunt belangrijke bijdragen aan dit belangrijke open bron-project 
leveren, zelfs als u beperkte of geen ervaring heeft met software-ontwerp 
of codering. Ja, u!

We hopen dat het werken met de nieuwe LibreOffice 3.3 u 
bevalt en u zich online bij ons aansluit.

De LibreOffice gemeenschap
			
----------------------------------------------------------------------
Gebruikte / Aangepaste broncode
----------------------------------------------------------------------

Portions Copyright 1998, 1999 James Clark. Portions Copyright 1996, 1998 
Netscape Communications Corporation.